Artykuł
Przedszkole Montessori – na czym polega metoda Montessori?
Wybór przedszkola to jedna z pierwszych ważnych decyzji w życiu rodzica. Coraz więcej rodziców szuka alternatywy dla tradycyjnych metod nauczania – takiej, która wspiera nie tylko rozwój intelektualny, ale też emocjonalny i społeczny dziecka. Jedną z najbardziej cenionych koncepcji edukacyjnych na świecie jest metoda Marii Montessori, realizowana w Bambini Prywatnym Przedszkolu Montessori.
W tym wpisie wyjaśniam, na czym polega przedszkole zorganizowane wg zasad Montessori, edukacja Montessori oraz jakie są korzyści dla dziecka dzięki uczęszczaniu do Bambini Prywatnego Przedszkola Montessori oraz jakie materiały i pomoce Montessori są wykorzystywane w naszej placówce.
Przedszkole Montessori to nie tylko inny sposób nauczania – to cała filozofia pracy
z dzieckiem, to przestrzeń zorganizowana wg założeń Metody Montessori oraz dopasowany do dziecka tok nauczania. Twórczyni metody, włoska lekarka, pierwsza kobieta lekarz i pedagog dr Maria Montessori, oparła koncepcję edukacji na szacunku do indywidualnego tempa rozwoju, potrzeb i zainteresowań każdego dziecka, na indywidualnym podejściu do każdego dziecka. Hasło przewodnie tej metody brzmi: „Pomóż mi zrobić to samodzielnie.” W praktyce oznacza to, że w przedszkolu Montessori dzieci same wybierają aktywności i materiały, z którymi chcą pracować, nauczyciel Montessori pełni rolę przewodnika, panuje spokojna, uporządkowana atmosfera, otoczenie i pomoce dydaktyczne są dostosowane do wzrostu i możliwości dziecka, są zawsze w zasięgu ręki dziecka, a w programie nauczania rozwój emocjonalny i społeczny jest tak samo ważny, jak nauka liter czy cyfr.
Właśnie tak funkcjonuje Bambini Prywatne Przedszkole Montessori – daje dzieciom przestrzeń, w której dzieci montessoriańskie mają wolność działania, do rozwijania naturalnej ciekawości, samodzielnego odkrywania, ale w granicach jasno określonych zasad i przewidywalności ramowego rozkładu dnia.
W przedszkolu Bambini dzieci spędzają część dnia na tzw. pracy własnej, pracy indywidualnej, czyli indywidualnych aktywnościach z materiałami Montessori. Mogą same wybrać: z czym chcą pracować, jak długo, w jakim miejscu sali, we własnym tempie. Dzieci same przygotowują sobie miejsce pracy: przynoszą i rozwijają dywanik lub matę, na której będą pracować. Istotna jest zasada porządku, w której każdy materiał Montessori ma swoje miejsce i po użyciu jest odkładany na swoje stałe miejsce, a dzieci dbają o porządek w sali. Należy podkreślić, że praca wolna, praca własna (swobodna) nie polega na pozostawieniu dziecka samemu sobie. Praca ta jest określona regułami, obowiązkami i zadaniami, ale w poszanowaniu wyborów dziecka. W grupie dzieci uczą się zasad: nie przeszkadzania innym, mówieniu szeptem lub cichym tonem, doprowadzeniu każdej pracy do końca, bycia rzetelnym w samokontroli, chętnej pomocy innym w razie problemów i odkładaniu pomocy na swoje miejsce.
W Przedszkolu Bambini dzieci same nakrywają do stołu. Samodzielnie układają serwetki, sztućce, kubeczki i talerze. Ważną rolę pełnią dyżurni, którzy są wybierani na nowo każdego tygodnia – to oni dbają o porządek na stolikach, zasuwanie krzesełek, zamiatanie. Dzieci w ten sposób nabierają świadomości obowiązków, odpowiedzialności i ról społecznych.
Samoobsługa dzieci jest również ćwiczona poprzez samodzielne przygotowywanie śniadań. Dzieci same nakładają składniki na kanapki, ulubione warzywa, sery, wędliny, ćwiczą motorykę małą poprzez nakładanie na pieczywo różnego rodzaju past za pomocą nożyków pod czujnym okiem nauczycieli.
Ważne jest też, że dzieci w toku nauczani, uczą się współpracy, cierpliwości i odpowiedzialności – sprzątają po sobie, dbają o porządek, czekają na swoją kolej, gdy inne dziecko zajmuje materiał. To naturalnie rozwija samoregulację i empatię.
Innym niezwykle wartościowym elementem pedagogiki Montessori są tzw. lekcje ciszy. To szczególne ćwiczenia, które pomagają dziecku odnaleźć wewnętrzny spokój i równowagę.
Podczas takich zajęć dzieci uczą się kontroli ruchu, świadomego oddechu oraz wyciszenia emocji. Często są to krótkie aktywności polegające na wykonywaniu prostych czynności – jak przekładanie przedmiotów, chodzenie po linii czy wsłuchiwanie się w dźwięki otoczenia – bez używania słów. Przykładowe ćwiczenie, które stosujemy w Bambini to przekazywanie sobie dzwoneczka tak, aby nie zadzwonił. Lekcje ciszy mają ogromne znaczenie. Uczą samoregulacji, rozwijają uważność i zdolność koncentracji. Dzieci po takich ćwiczeniach stają się spokojniejsze, potrafią działać ciszej, są bardziej skupione.
Przedszkole Montessori wspiera kilka kluczowych obszarów rozwoju:
Wchodząc do Bambini, na półeczkach, na wysokości dziecka, od razu rzucą nam się w oczy kolorowe walce, różowa wieża, brązowe schody, drewniane ramki, ułożone równo pudełeczka, … Ale czym one są?
Są to właśnie materiały Marii Montessori, z którymi dzieci z naszego przedszkola pracują każdego dnia.
Wszystkie materiały Montessori ułożone są w salach na otwartych regałach, na wysokości wzroku dziecka, mają swoje stałe miejsce i zachęcają do codziennej pracy.
Materiały, które znajdują się na regałach tworzą tzw. „linię materiałów Montessori”.
Przykładowe materiały dotyczące ćwiczeń praktycznego dnia, które nazywane są „pomostem” między domem a dzieckiem, gdyż dziecko może je znać z zabawy w domu to: ramki do zapinania, dzbanki do przelewania, zestaw do samoobsługi, materiał manipulacyjny do przebierania, nawlekania, składania, przesypywania. Materiały te służą rozwojowi motoryki u dziecka, samodzielności i porządku. Te materiały są ulubionymi pomocami naszych maluszków, najmłodszych dzieci z Bambini.
Na regałach w naszym przedszkolu znajduje się bogaty wybór materiałów sensorycznych są to m.in. bloki cylindryczne, kolorowe walce, różowa wieża, brązowe schody, tajemnicze woreczki, tablice i tabliczki dotykowe itd. Celem ich używania jest doskonalenie zmysłów każdego dziecka, analizy i porównywania (np. mniejszego i większego elementu – rozumienia zależności).
Przedszkolaki Bambini mają również przygotowany szeroki wachlarz materiałów językowych, do których możemy zaliczyć m.in. ruchomy alfabet, litery dotykowe, karty poleceń. Ich wykorzystywanie sprzyja rozwojowi mowy i pisania u przedszkolaków.
Dodatkowo przedszkole wyposażone jest w materiał do nauki języka angielskiego, z którym nasze przedszkolaki pracują podczas codziennych zajęć. Dzieci mają możliwość poznać i rozróżniać fonetycznie angielskie samogłoski, poznać zegar oraz poszerzyć zasób słownictwa.
Bardzo ciekawy dla dzieci jest również materiał matematyczny, jak cyfry dotykowe, wrzeciona, żetony, kolorowe liczby, tablice Seguina, tablica do 100, trójkąty konstrukcyjne, które wprowadzają pojęcia liczb i ilości oraz wspaniały złoty materiał, który wprowadza przedszkolaki Bambini w świat dużych liczb.
Edukacja kosmiczna Marii Montessori ma za zadanie rozbudzić i pogłębić zainteresowanie przedszkolaków otaczającym światem i „dać” bazę do przedmiotów przyrodniczych w szkole podstawowej. Dzieci z Bamibni aktywnie poznają świat pracując ze specjalnie zaprojektowanymi dla małych dzieci: globusami, mapami świata, modelem układu słonecznego.
Przedszkole Bambini jest bardzo bogato wyposażone w materiały Montessori, każda sala zawiera pełną linię materiałów.
Materiały Montessori są estetyczne, logicznie uporządkowane i dostępne dla dzieci, by mogły z nich korzystać wtedy, gdy same tego potrzebują. Ważne i istotne dla rozwoju przedszkolaków jest to, iż materiały między sobą łączy tzw. “zasada transferu”, czyli dany materiał posiada cechy materiału już poznanego, ale wprowadza jeden nowy element tzn. “jedną cechę więcej”. Wpływa to na proces generalizacji danej umiejętności tzn. ułatwia wykorzystywanie przez dziecko zdobytej wiedzy w praktyce. Materiały Montessori takie jak np. różowa wieża są “kluczem do świata”. Dziecko przenosi poznane pojęcia na inne przedmioty, dzięki czemu lepiej rozumie relacje panujące w świecie. Nauczyciele akceptują potrzeby dziecka do powtarzania danych czynności, a rozwój dziecka odbywa się zgodnie z jego własnymi zainteresowaniami i możliwościami.
Niezwykle ważnym elementem pracy z materiałami Montessori jest zasada samokontroli. Dziecko samo w jasny sposób może sprawdzić, czy dana praca została wykonana prawidłowo, dzięki czemu może samodzielnie korygować błędy, to podstawa dojrzałego, świadomego uczenia się. Dodatkowo, błędy jakie popełnia przedszkolak traktowane są jako naturalny etap nauki, a nie coś, czego należy się bać. W związku z tym, dziecko w naszym przedszkolu doświadcza nauki poprzez działanie i odkrywanie, nie przez ocenę, co niweluje jego lęk przed porażką. Samodzielne wykrycie i naprawa błędu uniezależnia dziecko od nauczyciela, uczy logicznego myślenia, ukazuje skutki działania i motywuje do naprawy, a samokontrola prowadzi do budowania poczucia własnej wartości, dokładności i działania. Radość z poprawnie wykonanego działania i poprawy błędu jest wspaniałą nagrodą dla dziecka.
Każdego dnia przedszkolaki Bambini siadają w kręgu, mogą opowiedzieć o przebytym dniu, odpowiadają na pytania, „W jaki sposób dzisiaj pracowaliśmy?”, „Z jakim materiałem pracowałeś”, „Co mi się podobało a co nie?”, „Jak się dzisiaj czułaś?”. Warto dodać, że w duchu Montessori takie spotkania nie są „oceną” dnia, lecz momentem wspólnej refleksji, podczas której dzieci uczą się, że każda emocja jest ważna i że możemy o niej spokojnie mówić. Dzięki temu dzieci w Bambini stopniowo uczą się uważności na siebie i innych, co jest fundamentem zdrowego rozwoju emocjonalnego i społecznego.
Bambini Prywatne Przedszkole Montessori pokazuje, że edukacja może być pięknie zorganizowana: z uważnością, spokojem i szacunkiem do dziecka. Rolą nauczyciela jest “ogarnianie ciepłem, ale nie spalanie, pomaganie, ale nie wyręczanie”. W Bambini wszystkie ciocie, bo tak zwracają się dzieci do nauczycielek, dbają o to, aby każde dziecko czuło się zauważone, akceptowane i bezpieczne – mogło rozwijać się w swoim tempie, z odwagą do odkrywania i radością z samodzielnego działania.
To właśnie te elementy – samodzielność, uważność dorosłych, wolność w ramach granic stanowią najlepszy fundament dla zdrowego rozwoju i przyszłego sukcesu nie tylko szkolnego, ale na całe życie! W myśl tego, co powiedział jeden z uczniów szkoły Montessori “Cieszę się już na jutro!” naszym celem jest, aby każdego dnia przychodzenie do przedszkola było przyjemnością.
Źródła:
Kolasa-Skiba, Agata, and Wiktoria Skiba. „Wpływ pedagogiki Marii Montessori na wszechstronny rozwój dzieci.” Edukacja• Terapia• Opieka 3 (2021): 190-206.
Małgorzata Miksza, „Zrozumieć Montessori”
https://educarium.pl/metoda-montessori/pedagogika-marii-montessori/pedagogika-marii-montessori-zarys-ogolny
Edukacja w systemie Marii Montessori tom 1- Sabina Guz
